1. COLUMN, ANWB KAMPEER- EN CARAVAN KAMPIOEN

2. KINDERBOEK, DE EZEL VAN OS

3. BERNHARD, PRESENTATIE M-LAB

4. TONEEL, THE CHRIZ

5. GANDHI. DE MUSICAL

 

gandhi.jpg

GANDHI, DE MUSICAL

Scène 13 – Sabarmati Ashram (1930)

Midden op het toneel staan een krukje, twee emmers water en een bak.

Kasturba treft voorbereidingen om Gandhi’s voeten te wassen.

Op de veranda van de ashram is Gandhi’s werkplek ingericht.

Gandhi komt op. Hij is slapjes. Danibehn ondersteunt hem.

GANDHI

(tegen Danibehn) Heel India is mijn gezin geworden. Ik ben de vader van kinderen die ik niet ken, maar mijn eigen kinderen zijn vreemden geworden.

Gandhi gaat op het houten krukje zitten.

DANIBEHN

U bent afgevallen. Iedereen maakt zich zorgen.

GANDHI

(lacht) En ik maak me zorgen om iedereen.

(serieus) De Hindoes en de Moslims moeten ophouden met hun onderlinge ruzies.

Kasturba wast de voeten van Gandhi (foto zie fotobiografie blz 116).

KASTURBA

(luchtig) Met Mohandas is het elke keer hetzelfde liedje. Als er ergens in India ruzie is geeft hij zichzelf de schuld en begint hij aan een vasten.

DANIBEHN

Maar 21 dagen zonder eten?

GANDHI

(pauze) Als ik het niet haal hoeft niemand meer na te denken over een passend grafschrift: ‘Verdiende loon, gij dwaas.’

Gandhi lacht om zichzelf en moet zwaar hoesten.

Danibehn trekt de omslagdoek verder om Gandhi’s schouders, ze is niet gerustgesteld.

GANDHI

Soms heb ik gewoon een paar vrije dagen nodig. Als ik praat, hangt iedereen aan mijn lippen. Als ik zwijg, vindt iedereen het spiritueel. India denkt dat ik overal een antwoord op heb. Maar dat heb ik niet.

Kasturba droogt Gandhi’s voeten af.

Danibehn helpt Gandhi overeind.

GANDHI

(tegen Danibehn) Wat ogen zijn voor de buitenwereld, is mijn vasten voor de binnenwereld. De rust dwingt me om te luisteren naar mijn innerlijke stem. Ik noem het de stem van God.

Gandhi loopt met Danibehn naar zijn werkplek en gaat op de kussens zitten.

Kasturba knielt naast het bed en begint zijn voeten te masseren.

GANDHI

Au! Rechts wat harder, links wat zachter.

Kasturba doet het, Gandhi ontspant.

GANDHI

(tegen Danibehn) Niemand kan mijn voeten masseren zoals Kasturba dat doet.

KASTURBA

(vrolijk, tegen Danibehn) Mohandas is een veeleisende echtgenoot, ook al denken de meeste mensen van niet.

GANDHI

En Kasturba is een eigenwijze vrouw, ook al zien de meeste mensen dat anders.

Gandhi en Kasturba lachen.

Gandhi gaat nog wat beter zitten en geniet van de massage.

GANDHI

(tegen Danibehn) Zou jij een glas water voor me kunnen halen?

DANIBEHN

Natuurlijk, Bapu.

Danibehn gaat af.

Kasturba blijft masseren.

KASTURBA

Ik maak me zorgen om onze zoons. Harilal mist zijn vrouw. Sinds zij overleden is… Hij drinkt, hij gokt.

GANDHI

Ik heb hem aangeboden op de ashram te komen wonen.

KASTURBA

Hij vindt de regels te streng.

GANDHI

Harilal moet een voorbeeld nemen aan zijn broer. Die geeft zijn hele leven aan de vrijheidsstrijd. En klaagt nooit.

KASTURBA

(ernstig) Mohandas, je maakt je druk om het hele land. Kun je niet iets meer aandacht hebben voor onze eigen kinderen?

GANDHI

(geïrriteerd) Horen zij dan niet bij het land?

(zucht) Ik weet het niet meer, Kasturi, ik weet het niet meer. De vrijheidsbeweging is uit elkaar gevallen. Overal in het land vechten Hindoes en Moslims met elkaar.

KASTURBA

Je maakt je te druk. Van de dokter moet je meer aan recreatie doen.

GANDHI

Wat stelt hij voor, een spelletje? Cricket of bridge?

Zeg tegen de kleine kinderen op de ashram dat ik met hun een wedstrijdje wil spelen: spinnen.

KASTURBA

De meeste kinderen hebben van mij les gehad. Ze zouden wel eens van je kunnen winnen.

Ze lachen.

GANDHI (trekt zijn voet weg)

Au!

KASTURBA

Stel je niet zo aan. Moet jij India bevrijden?

Kasturba stopt met masseren.

Danibehn komt op met een glas water.

Gandhi gaat rechtop zitten en neemt een slok.

GANDHI

Je bent het zout vergeten.

Als ik vast, word ik misselijk van water zonder zout.

DANIBEHN

Het spijt me, Bapu.

KASTURBA

Het geeft niets, Danibehn. (plagerig, maar gemeend) Mohandas weet dat hij lastig is. Als hij eenmaal iets in zijn kop heeft…

DANIBEHN

Ik ga nieuw halen. Mét zout.

Danibehn af. Kasturba wil verder gaan met masseren.

KASTURBA

Mohandas, ik maak me echt zorgen om onze zoons.

Samar komt op, met enkele aanhangers, hij is opgefokt.

SAMAR

Bapu…

Allen buigen voor Gandhi en vallen daarna op hun knieën, alleen Samar blijft staan.

GANDHI

(tegen Kasturba) Zelfs tijdens een massage laten ze me niet met rust.

Kasturba glimlacht spijtig, ze trekt zich terug.

SAMAR

(wijst op zijn vrienden) Zij werkten op het gemeentehuis. De Engelsen hebben hen ontslagen. Nu doen drie Moslims hun werk. Alle Hindoes zijn woedend. U móet iets doen.

GANDHI

Wat kan ik doen? Ik kan geen wonderen verrichten.

SAMAR

Iedereen rekent op u.

GANDHI

(beheerst zichzelf) Dan moet iedereen ook rekening houden met mijn tekortkomingen.

SAMAR

De Engelsen trekken de Moslims voor.

GANDHI

(grimmig) En wij laten het toe. Waarom geven wij hen die macht?

Samar wenkt naar zijn vrienden.

Ze zetten een mand met dadels en sinaasappels voor Gandhi neer.

SAMAR

(radeloos) We hebben dadels meegenomen en sinaasappels. Wij willen dat u eet. Waarom pakt u ons aan en niet de Engelsen?

GANDHI

(rustig) Hoe kunnen wij ons eigen land besturen, als wij onderling niet in vrede kunnen leven? Niemand zou voor de Engelsen moeten werken. Daarom moeten jullie vriendschap sluiten met de Moslims. Als alle Indiërs samenwerken, hebben de Engelsen hier niets meer te zoeken.

SAMAR

Ik denk niet dat de Engelsen ons die kans zullen geven.

GANDHI

Dan zullen we die moeten afdwingen.

SAMAR

(paniek, onmacht) Hoe, Bapu, hoe? Wat wilt u van ons?

GANDHI

Wat willen jullie van mij? Jullie zijn naar mij toegekomen. Niet andersom.

Maar als ik iets mag vragen, ik heb wel een wens.

Samar is verbaasd.

GANDHI

Ik wil dat jullie voor jezelf gaan denken.

Samar is verbijsterd.

Danibehn komt op met een nieuw glas water, ze ziet dat ze op een onhandig moment komt en wacht op gepaste afstand.

Samar wenkt zijn vrienden, die staan op.

SAMAR

Bapu, wij zullen alles doen wat u van ons vraagt. Maar wat doet u? (kwaad) U eet niets, u hongert uzelf uit. Als u doodgaat, kleeft uw bloed aan onze handen. Waarom geeft u de Hindoes de schuld? Ik snap het niet. Straks denkt iedereen dat u ook voor de Moslims bent.

Samar en zijn vrienden gaan af.

Danibehn wacht even, loopt dan aarzelend naar Gandhi.

GANDHI

(verdrietig, tegen Danibehn) Ze noemen me Mahatma, grote ziel. Ze vallen op hun knieën voor me. Soms drukken ze elkaar bijna dood om me aan te raken. Maar wat is het waard als ze mijn boodschap niet proberen te begrijpen?

Danibehn knielt naast Gandhi en reikt hem het glas aan.

Gandhi brengt het glas naar zijn mond, maar neemt nog geen slok.

GANDHI

Van Kasturba moet ik rustig aan doen. Maar hoe kan dat? Christenen bezetten ons land, ze verdelen onze bezittingen, ze maken Moslims bang voor Hindoes en omgekeerd en ze pakken iedereen op die niet meewerkt. Ik ben een Hindoe, maar ik voel me net zoveel Moslim en Christen, Jood, Sikh en Parsi. Er moet iets gebeuren. Ik denk er dag en nacht over na maar zie nog geen lichtpuntje in de duisternis.

Gandhi neemt een slok en glimlacht even naar Danibehn.

GANDHI

En nu heeft mijn tweede zoon, me gevraagd om te trouwen met een moslimvrouw.

Ik heb het Kasturba nog niet durven vertellen.

Achter hen komt Kasturba op met een stapeltje brieven.

Gandhi en Danibehn merken haar niet op.

Kasturba vangt de laatste zin op en blijft staan om te luisteren.

DANIBEHN

(ongemakkelijk, aarzelt) Bent u van plan om toestemming te geven voor het huwelijk?

GANDHI

Nee.

Danibehn kijkt naar de grond, Gandhi draait zijn hoofd weg.

GANDHI

Wat kan ik doen? Hij is míjn zoon, het hele land zou op zijn kop staan.

India is nog niet toe aan een gemengd huwelijk.

Stilte.

DANIBEHN

(haalt diep adem) U moet het Kasturba vertellen.

GANDHI

Een heel leger Engelsen kan mij niet bang maken, maar Kasturba durf ik soms niet in de ogen te kijken.

Stilte.

KASTURBA

Wat hoor ik, Mohandas? Jij, bang voor mij?

Gandhi en Danibehn ontdekken Kasturba, Danibehn schrikt.

KASTURBA

Het geeft niet, Danibehn.

(tegen Mohandas) Laat me niet lachen.

Gandhi en Kasturba lachen samen.

Stilte.

GANDHI

Wat moet ik zeggen?

KASTURBA

De waarheid, Mohandas. Ik heb leren eten met onaanraakbaren. En als mijn zoon wil trouwen met een Moslim, zal ik dat respecteren. Maar ik steun je in je beslissing. Ik zal zelf een andere vrouw voor hem zoeken.

GANDHI

Mijn Mahatmaschap is een vloek geworden voor mij en mijn familie. Mijn troost is alleen dat jullie deze last samen met mij dragen, en me nog steeds de status van vader geven.

Gandhi kijkt dankbaar naar Danibehn.

GANDHI

(luchtig) Waar maken we ons druk om? Als ik vast, heb ik bijna niets nodig. Alleen de liefde van Kasturba, water en een snufje zout. De liefde van Kasturba is onuitputtelijk, in de put zit meer water dan ik op kan, en het…Zout. Danibehn, je kunt beter luisteren dan ik.

Gandhi pakt pen en papier en legt het voor zich.

KASTURBA

Mohandas, je moet rust nemen als je niets eet.

GANDHI

Nee, ik moet wat brieven schrijven.

Gandhi, de musical © 2012 Mark Boode